ادراک چیست

ادراک

در شکل بالا چه تصویری می‌بینید؟!

از این مقاله به تعداد آدم‌های روی زمین، برداشت وجود خواهد داشت!!!

درواقع مفهوم ادراک دقیقاً همین است.

ادراک یعنی چه؟

ادراک برداشت ما نسبت به یک اتفاق یا یک مساله و یا یک مشاهده است.

دو کودک به یک اسطبل رسیدند که مدتی بود نظافت نشده بود، یکی از بچه ها شروع کرد به گلایه که اینجا چرا اینقدر کثیف است و چرا هیچ کس اینجا را تمیز نمی کند، وای کفش هایم کثیف شد و . . . در همین حین دید که بچه دیگر با شوق از جلویش گذشت و وارد اسطبل شد.

پرسید تو از چه اینقدر خوشحالی؟ دومی جواب داد که: با این همه قضولات یعنی اینجا است هست!

کدام یک از این بچه ها درست می گفتند؟

درست است، هر دو!

هر دو درست می گفتند ولی هر کدام یک برداشت متفاوت از یک مشاهده یکسان داشنند. این دقیقاً یعنی تفاوت ادراک.

نکته خیلی خیلی مهم درباره ادراک همین است که هرچند حرف ما و ادراک ما می تواند ۱۰۰% صحیح باشد ولی این به این معنا نیست که اگر کسی نظری متفاوت از ما دارد لزوماً نظر و ادراک او غلط است.

ادراک چگونه ساخته می شود؟

همه ما به وقایع از زاویه دید خودمان می نگریم!

زاویه دید ما باعث می شود که ما کدام بخش یک رویداد را مشاهده کنیم. مشاهدات ما در ذهنمان به فیلترهای ادراکی ما، می رسند و خروجی این فیلترها ادراک ما را می سازد. ادراک ما از رویداد است که به ما می گوید نسبت به رویداد چه حسی داشته باشیم.

شخصی را تصور کنید که در تمام دوران مدرسه والدین و آموزگاران به او گفته اند که باید نمره ۲۰ بگیرد و اگر نمره ۲۰ نگرفت یک مساله مهم است که سریعاً باید به آن رسیدگی کرد. حال این شخص را تصور کنید که بعد از تلاش بسیار زیاد و حل مسائل نمونه گوناگون به نمره ۱۷٫۵ رسیده است. ادراک والدین و معلمان این فرد از این نمره این بود که یک مساله مهم وجود دارد که باید سریع حل شود.

سوال اینجاست که وقتی کسی سال ها بر اساس این ادراک با او برخورد می شود، خودش چه حسی نسبت به این مساله و چه ادراکی از این مساله پیدا می کند؟

دقیقاً خیلی از ما این حس را تجربه کرده ایم، حسی که بعد از نمره خوبی مثل ۱۷٫۵ داشته ایم اصلاً خوب نبوده. حس شکست، ناامیدی، شرمندگی به ما دست داده و نسبت به توانایی های خودمان نامطمئن شده ایم. می بینیم که ادراک غالب بر سیستم آموزشی می تواند معنی یک نمره خوب مثل ۱۷٫۵ را برای یک دانش آموز به “تو خوب نیستی” تغییر دهد!

ادراک ما از یک مسأله عوامل زیر بستگی دارد:

  • تجربیات گذشته ما
  • خواسته‌های اکنون ما
  • باور‌ها و عقاید ما
  • شیوه نگرش ما به زندگی
  • تیپ شخصیتی که با آن متولد شده‌ایم

درباره این مباحث هرکدام می‌توان چندین مقاله نوشت ولی نکته خیلی مهم این است که افراد متفاوت، تجربیات و خواسته ها و باورها و نگرش و تیپ شخصیتی متفاوتی دارند، پس نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که همه مثل ما فکر کنند.

نقش ادراک در تفکر ما

ما برای اینکه راجع به یک موضوع فکر کنیم، نیاز به یک سری داده داریم که معمولاً از دنیای بیرون از طریق مشاهداتمان دریافت می کنیم و از اینجا به بعد مغز ما وارد عمل می شود سعی می کند به داده ها و مشاهدات ما معنا ببخشد. معنایی که ذهن ما به یک رویداد و یک مشاهده می بخشد، ادراک ما از آن موضوع است.

در واقع ادراک ماست که یک پدیده و یک مشاهده را برای ما معنی دار می کند. به همین دلیل است که دو نفر از یک اتفاق ممکن است دو مفهوم متفاوت دریافت کنند.

حتماً دیده اید دو نفر که خیلی با هم صمیمی هستند از ادبیاتی برای صحبت با هم استفاده می کنند که ما در یک محیط جدید استفاده نمی کنیم. علت این ماجرا این است که این افراد از همان کلمات که از یکدیگر می شنوند مفهوم متفاوتی دریافت می کنند و این به آن دلیل است که ایشان با شناختی که از هم دارند معنای متفاوتی به همان کلمه می بخشند تا زمانی که دقیقاً همان کلمه را از زبان یک غریبه می شنوند.

دانستن مفهوم ادراک چه کمکی به زندگی ما می کند

در زندگی روزمره ادراک ما با خیلی افراد متفاوت خواهد بود.

بسیاری افراد هستند که وقتی با کسی که نظر متفاوتی از ایشان دارد در زمینه ای شروع به بحث می کنند و این کار زمان و انرژی زیادی از ایشان می گیرد. گاهی مواردی که ما بر سرشان بحث می کنیم در واقع خیلی نقش تعیین کننده ای در آینده ما و طرف مقابل ندارند، فقط هر دو طرف تلاش می کنند که نظر دیگری را به ادراک خودشان نزدیک کنند چون هر دو احساس می کنند ادراک خودشان از مساله درست است.

دانستن مفهوم ادراک به ما این کمک را می کند که وقتی با کسی هم نظر نبودیم این احساس به ما دست ندهد که «فلانی با من مخالف است»، این حس بد که یک شخص در جلوی ما قرار گرفته با دانستن مفهوم ادراک به این عبارت تبدیل می شود: «فلانی درباره این مساله ادراک متفاوتی نسبت به من دارد».

در این دیدگاه، دیگر آن شخص در جلوی ما قرار نمی گیرد، تنها یک گزینه دیگر بین هزاران گزینه ممکن را برای برداشت از آن موضوع، انتخاب کرده.

کمک دیگری که دانستن مفهوم ادراک به ما می کند این است که از نظرات متفاوت استقبال می کنیم. چون با علم به اینکه افراد مختلف ادراک مختلفی نسبت به ما دارند، می دانیم که ادراک ما جزء کوچکی است از تمام ادراک هایی که نسبت به این مساله می توان داشت و هر ادراکی، جنبه ای از کل مساله را روشن می کند.

این دانش کمک می کند وقتی ما کسی را می بینیم که نظر مخالفش را اعلام می کند، به این موقعیت به چشم فرصتی نگاه کنیم که با شنیدن ادراک او از مساله، خودمان دید کامل تری به مساله داشته باشیم و زمانی که آن جنبه از مساله کمک کننده بود ما هر دو جنبه مساله را ادراک کرده ایم.

دباره ادراک می‌توان کتاب‌ها نوشت ولی در این مقاله سخن را به همین‌جا کوتاه می‌کنیم. در مقالات بعدی ادراک، به اینکه چطور از مفهوم ادراک در ارتباطات استفاده کنیم، می‌پردازیم.

 

امیدوارم پاینده و پیروز باشید و از ادراک خود لذت ببرید و ادراک دیگران را هم درک کنید.

اگر از این مطلب خوشتان آمده، می‌توانید آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

درباره نویسنده

من شهریار ناصح هستم. مربی و مدرس ارتباطات موثر فردی با رویکرد ارتباطات شادی یعنی به انسان‌ها کمک می‌کنم که از طریق ارتباطات انسانی که دارند زندگی شادتری داشته باشند.

مطالب مرتبط

4 نظر

  1. افشین زندی

    خیلی جذاب و کاربردی مفهوم ادارک رو گفتید. از خوندن مقاله واقعا لذت بردم
    این جمله به نظرم جمله طلایی این مقاله خوب بود
    ادراک همین است که هرچند حرف ما و ادراک ما می تواند ۱۰۰% صحیح باشد ولی این به این معنا نیست که اگر کسی نظری متفاوت از ما دارد لزوماً نظر و ادراک او غلط است.
    دقیقا همین یه جمله رو اگه همه بفهمیم و واقعا بهش باورداشته باشیم خیلی از مسائل هیچوقت اتفاق نمیوفته

    پاسخ
    1. شهریار ناصح

      خیلی خوشحالم که این مقاله براتون جذاب بوده

      بله واقعاً حق با شما است، مفهوم سوء تفاهم فقط زمانی به تعارض و رنجش تبدیل میشه که ما ادراک درستی از مفهموم ادراک نداشته باشیم.

      پاسخ
  2. مسعود زارعی

    سلام
    از شما ممنونم که به موضوع مهم ادراک پرداخته‌اید!
    با این توضیحات شما،‌برایم سوال شده است که ایا انسان‌ها می‌توانند بدون داشتن ادراک با هم ارتباط داشته باشند.
    در مثالی دو کودک،‌اگر آنها فقط مشاهداتشان را بگویند،‌ آیا می‌توانند با هم ارتباط برقرار کنند؟

    به نظر می‌رسد اگر بخواهیم فقط از مشاهداتمان بگوییم (بدون هیچ فیلتر ذهنی )‌ نمی‌توانیم صحبت کنیم. به عبارت دیگر بار معنایی کلمات در فضای ادراکی به طرف مقابل منتقل می‌شود.

    ببخشید کمی فلسفی شد!!!

    بازهم ممنونم.

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *